Πλησιάζουν οι Απόκριες και πολλοί από εμάς θα ντυθούμε και θα γιορτάσουμε την μεγάλη αυτή γιορτή της αμφίεσης. Παιδιά και μεγάλοι θα ντυθούμε σουπερ-ήρωες, πειρατές, ή και με στολές επαγγελμάτων όπως αστυνομικοί και νοσοκόμες.
Γιατί όμως φοράμε στολές; Ναι, χαιρόμαστε και γελάμε, όμως ποιοι είναι οι βαθύτεροι λόγοι που καθιέρωσαν αυτό το έθιμο; Φαίνεται λοιπόν πως η μεταμφίεση καλύπτει ταυτόχρονα βαθιές ψυχολογικές, κοινωνικές και πολιτισμικές ανάγκες και πάμε να δούμε ευσύνοπτα έξι λόγους που κάνουν το άτομο να μεταμφιέζεται και το έθιμο της Αποκριάς να κρατά γερά μέσ’ στους αιώνες!
1. Για να «ξεκουραστούμε» από τον εαυτό μας
Στην καθημερινότητα έχουμε ρόλους: επάγγελμα, φύλο, ηλικία, κοινωνική θέση.
- Η αποκριάτικη στολή επιτρέπει μια προσωρινή αναστολή ταυτότητας.
- Δεν είσαι «εσύ» αλλά είσαι κάποιος άλλος πράγμα που μειώνει το άγχος, την αυτολογοκρισία, την κοινωνική πίεση.
Στην ψυχολογία αυτό συνδέεται με το φαινόμενο deindividuation (αποπροσωποποίηση).
2. Για να εκφράσουμε κομμάτια του εαυτού μας που συνήθως κρύβουμε
Παράδοξα, η μάσκα δεν κρύβει: αποκαλύπτει! Μέσα από τη στολή, οι άνθρωποι μπορούμε να εκφράσουμε:
- επιθυμίες
- φόβους
- φαντασιώσεις
- σεξουαλικότητα
- χιούμορ ή επιθετικότητα
χωρίς τις συνέπειες της καθημερινής κοινωνικής κρίσης.
Για παράδειγμα κάποιος/κάποια μπορεί να ντυθεί με μια σέξυ στολή όταν αναδεικνύοντας έναν ερωτισμό που μπορεί να τον νιώθει κρυμμένο στην καθημερινή ζωή ή να ντυθεί Ιντιάνα Τζόουνς, βγάζοντας μια περιπετειώδη διάθεση που μπορεί να μην φαίνεται σε μια κατά τ’ άλλα συμβατική ζωή οργανωμένη με ρουτίνα.
3. Για να ανήκουμε στην κοινωνική ομάδα
Οι Απόκριες είναι συλλογικό φαινόμενο. Η μεταμφίεση:
- μειώνει τις κοινωνικές διαφορές
- δημιουργεί αίσθηση κοινότητας
- επιτρέπει την επαφή με αγνώστους χωρίς αμηχανία
Ιστορικά, αυτό λειτουργεί ως μηχανισμός κοινωνικής συνοχής.
4. Για να ανατραπεί προσωρινά η τάξη
Οι Απόκριες είναι μια ευκαιρία όπου:
- σατιρίζεται η εξουσία
- επιτρεπεται μια υπέρβαση των καθημερινών κανόνων
- γελοιοποιούνται ρόλοι και στερεότυπα
Αυτή η ελεγχόμενη, ας πούμε, αταξία βοηθάει τελικά στη σταθερότητα της κοινωνίας.
5. Γιατί το σώμα επηρεάζει τον νου
Φαίνεται λοιπόν πως τα ρούχα επηρεάζουν τη σκέψη και τη συμπεριφορά. Όταν φοράμε μια στολή:
- σκεφτόμαστε διαφορετικά
- κινούμαστε διαφορετικά
- νιώθουμε διαφορετικά
Δεν ενδυόμαστε απλά μια στολή αλλά έναν ρόλο πολύ κοντά στην πεμπτουσία του θεάτρου όπως γεννήθηκε κάποτε εδώ στην Ελλάδα.
6. Γιατί είναι αρχαίο, βαθιά ανθρώπινο ένστικτο
Και πράγματι, πέρα από το κλασικό θέατρο η μεταμφίεση υπήρξε:
- σε τελετές μύησης
- σε θρησκευτικά δρώμενα
- από το καρναβάλι μέχρι και πρόσφατα στο επωνομαζόμενο cosplay
Κάποτε οι άνθρωποι φτιάχνανε μόνοι τις στολές τους. Στον σημερινό κόσμο οι επιλογές για αποκριάτικες στολές είναι πραγματικά ατέλειωτες, για μικρούς και μεγάλους, για άντρες και γυναίκες: βαμπίρ, νοσοκόμες, δράκουλες, μάγισσες, νεράιδες, ζόμπι και υπερήρωες, είναι όλα εύκολα κι άμεσα διαθέσιμα στον σύγχρονο καταναλωτικό κόσμο.
Αυτό που μένει αναλλοίωτο είναι η ανθρώπινη ανάγκη για υπέρβαση και για μια τρελή γιορτή όπου ο καθένας μπορεί να γίνει, έστω για λίγο, ό,τι πραγματικά θελήσει! Εσύ σε τί θα μεταμφιεστείς αυτές τις Απόκριες;!
