Του Νίκου Κοσμίδη
Σήμερα το απόγευμα, στις 18:00, στην Καπναποθήκη «Π», πραγματοποιείται η συνάντηση του Συλλόγου Φίλων του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης για την ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου. Ο Σύλλογος συμπλήρωσε 27 χρόνια παρουσίας και δράσης, έχοντας ξεκινήσει παράλληλα με την ίδρυση του ΙΘΤΠ από την αείμνηστη Βιργινία Τσουδερού και την ομάδα των συνεργατών της.
Η ίδρυση του Ιδρύματος υπήρξε ένα εγχείρημα που ξεπέρασε μικρονοϊκές αντιλήψεις και εμπόδια, καταφέρνοντας να ριζώσει και να αναπτυχθεί στην Ξάνθη και στη θρακική γη. Χωρίς τη στήριξη ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας, των γραμμάτων και των τεχνών, οι οποίοι συγκρότησαν και τον Σύλλογο Φίλων, το εγχείρημα αυτό δεν θα είχε ευδοκιμήσει. Η αξία αυτής της συμβολής τους αναγνωρίστηκε επίσημα στην περσινή τελετή για τα 25χρονα του ΙΘΤΠ.
Από τη δεκαετία του ’90 έως σήμερα, η περιοχή μας έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές, με κυρίαρχο χαρακτηριστικό τον οικονομικό μαρασμό, ως αποτέλεσμα της συρρίκνωσης της βιομηχανικής, συνεταιριστικής και αγροτικής παραγωγής. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η κοινωνική και οικονομική επένδυση στον πολιτισμό γίνεται στοίχημα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για δράσεις με ποιότητα, βάθος και διάρκεια, και όχι απλώς για την ικανοποίηση ψυχαγωγικών αναγκών. Ταυτοχρόνως, σημειώθηκε αύξηση του αριθμού των πολιτιστικών φορέων με απεύθυνση σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και ενδιαφέροντα. Η νέα ανθρωπογεωγραφία του πολιτισμού χρήζει εκ νέου κατανόησης, τόσο ως προς τα σημερινά της χαρακτηριστικά όσο και ως προς το κοινό στο οποίο απευθύνεται ο πολιτισμός ως πρόταση νοήματος καισυμμετοχής σήμερα.
Φορείς με ιστορικό βάθος, όπως το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, οφείλουν να συνεχίσουν να προάγουν ουσιαστικές πολιτιστικές προτάσεις, σε διάλογο με τις σύγχρονες κοινωνικές αντιλήψεις και ανάγκες, χωρίς να θυσιάζεται η ποιότητα χάριν του εφήμερου. Ασφαλώς, το πολιτιστικό αποτύπωμα της Ξάνθης και ο πλούτος ανθρώπινου δυναμικού αναγνωρίζονται συχνά από όσους την επισκέπτονται ή λαμβάνουν μέρος σε εκδηλώσεις και
δράσεις που διοργανώνονται από φορείς της αυτοδιοίκησης, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης. Μια πραγματικότητα που ως θεσμικοί φορείς αλλά και ως πολίτες, συχνά θεωρούμε δεδομένη, χωρίς πάντοτε εμβάθυνση στο τι απαιτείται για τη διαφύλαξη και ενίσχυση αυτού του πλούτου. Ζητούμενο παραμένει, συνεπώς, η εύρεση τρόπων κοινής έκφρασης και σύνθεσης αυτού του δυναμικού, ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει και ως σταθερός αναπτυξιακός παράγοντας. Άλλωστε, η συνεχιζόμενη συζήτηση για την τοποθέτηση ή μη της Ξάνθης στον τουριστικό χάρτη της χώρας και των Βαλκανίων καθιστά αναγκαία την αξιολόγηση του πολιτιστικού μας φορτίου με όρους ψυχοσυναισθηματικής, μορφωτικής, αναπτυξιακής και οικονομικής ανταπόδοσης.
Σε αυτή την κατεύθυνση, ο Σύλλογος Φίλων του ΙΘΤΠ μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο, ενισχύοντας το πρόγραμμα του Ιδρύματος και αναλαμβάνοντας, στο μέτρο του δυνατού, πρωτοβουλίες ανανέωσης. Σε μια περιοχή της πόλης, μάλιστα, με πλούσιο αρχιτεκτονικό απόθεμα, το μέλλον της οποίας εξακολουθεί να χρήζει συγκροτημένου δημόσιου διαλόγου και θεσμικού σχεδιασμού, πέραν των μεμονωμένων προσπαθειών που έχουν εξαγγελθεί για τη διάσωση και επανάχρηση ορισμένων διατηρητέων κτηρίων.
Η πόλη μας, ιστορικά, πολιτιστικά, οικονομικά και τουριστικά, οφείλει να μπορεί να αναπνέει και με τους δύο πνεύμονές της: την Παλιά Πόλη ως αναπόσπαστο τμήμα του αρχιτεκτονικού και ιστορικού της αποθέματος, το οποίο διαμορφώθηκε και κατέστη εφικτό μέσα από την παραγωγική και οικονομική δυναμική που δημιούργησε η περιοχή των Καπναποθηκών, και τις ίδιες τις καπναποθήκες ως αναπόσπαστο αρχιτεκτονικό και πολιτιστικό απόθεμα, άρρηκτα συνδεδεμένο με τον εργατικό μόχθο και τη νεότερη ταυτότητα της Ξάνθης.
Ως εκ τούτου, η συμμετοχή στον Σύλλογο και, δι’ αυτού, στο έργο του Ιδρύματος μπορεί να συμβάλλει και στην αναβάθμιση αυτής της ευαίσθητης περιοχής, με πρωτοβουλίες που θα στοχεύουν στην προαγωγή της σύγχρονης και παραδοσιακής τέχνης, στη διαγενεακή δημιουργική έκφραση και στην προστασία της θρακικής πολιτιστικής κληρονομιάς, με σταθερό προσανατολισμό την κοινωνία της πόλης και της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Νίκος Κοσμίδης
Υπ. Διδ. Αρχιτεκτονικής (ΔΠΘ)
