Συγκίνηση αλλά και πολιτικές εξελίξεις έχει προκαλέσει η αποκάλυψη φωτογραφιών-ιστορικών ντοκουμένων από την Εκτέλεση των 200 Αντιστασιακών την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή και την πορεία τους από το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου μέχρι το Σκοπευτήριο.
Είναι πρώτη φορά που παρουσιάζεται οπτικό υλικό από τη ναζιστική σφαγή και είναι πράγματι συγκλονιστικό καθώς η ιστορική αυτή μέρα ενέπνευσε ποιητές, συνθέτες, σκηνοθέτες, εικαστικούς και άλλους πνευματικούς αλλά δεν υπήρξε ποτέ η οπτική καταγραφή. Η μεγάλη τους πλειοψηφία ήταν κομμουνιστές (στη συντριπτική τους πλειονότητα μέλη του ΚΚΕ) που ήταν ήδη φυλακισμένοι από τη δικτατορία Μεταξά, πριν την κατοχή, στην Ακροναυπλία και παραδοθηκαν από το καθεστώς στις κατοχικές δυνάμεις καθώς και άλλοι αντιστασιακοί στις γραμμές του ΕΑΜ, που είχαν αιχμαλωτιστεί στη διάρκεια της ναζιστικής Κατοχής.
Ανάμεσα στους 200 εκτελεσμένους είναι και 4+1 Ξανθιώτες που είχαν αναπτύξει έντονη πολιτική και συνδικαλιστική δράση. Ήταν όλοι πολιτικοί κρατούμενοι πριν την Κατοχή στην Ακροναυπλία:
-Γκινές Κώστας, σερβιτόρος, εκτελέστηκε την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή.
-Παπαϊωάννου Γιάννης του Χρήστου, εργάτης, εκτελέστηκε στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944.
-Φάβας Κώστας, καπνεργάτης, υποψήφιος βουλευτής του Παλλαϊκού Μετώπου το 1936 στην Ξάνθη. Εκτελέστηκε στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944.
-Χυτήρης Κώστας του Σπύρου. Γεννήθηκε στο χωριό Κουραμάδες Κέρκυρας το 1906. Ήταν δάσκαλος στην Ξάνθη. Στέλεχος του ΚΚΕ. Μέλος του ΔΣ της ΔΟΕ. Εργάστηκε στο ‘Διδασκαλικό Βήμα’. Εκτελέστηκε στην Καισαριανή.
-Στην Καισαριανή εκτελέστηκε και ο Δαλδογιάννης Σταμάτης (γεννημένος το 1892), που εργαζόταν ως σερβιτόρος, γραμματέας του σωματείου επισιτισμού της Ξάνθης το 1927, ο οποίος αργότερα εμφανίζεται σε κάποιες πηγές ως κάτοικος Δράμας ή Θεσσαλονίκης, εξόριστος στον Αη Στράτη το 1935, που συλλαμβάνεται το 1936 στη Θεσσαλονίκη.
Τα στοιχεία, οι ταυτοποιήσεις και η έντονη παρουσία της ΑΜΘ στην Καισαριανή
Τα στοιχεία προέρχοναι από το βιβλίο «Ακροναυπλία και Ακροναυπλώτες» του Αντ. Φλούντζη καθώς «Η κόκκινη Ξάνθη του Μεσοπολέμου» που εξέδωσε η ΚΟ ΚΚΕ Ξάνθης Μέχρι σήμερα δεν έχει ταυτοποιηθεί κάποιος από αυτούς με βάση τις φωτογραφίες και δεν είναι γνωστό που βρίσκονται οι απόγονοί τους. Όμως οι πληροφορίες αναφέρουν ότι στη συλλογή των φωτογραφιών, που θα αποκτήσει το ελληνικό δημόσιο και θα περάσουν στην ιδιοκτησία της Βουλής των Ελλήνων, περιλαμβάνονται πολλές περισσότερες και ότι έχει καταγραφεί κάθε φάση της εκτέλεσης των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή.
Πολύ είναι οι εκτελεσθέντες που προέρχονται από τη Βόρεια Ελλάδα αλλά ειδικότερα από την Αν. Μακεδονία και Θράκη, εκτός από την Ξάνθη προέρχονται από τον Έβρο ή τη Δράμα και ο μεγαλύτερος αριθμός και την Καβάλα, όπου είχε προηγηθεί η θητεία του “κόκκινου” Δημάρχου Δ. Παρτσαλίδη αλλά και η παρουσία έντονου συνδικαλιστικού κινήματος από την εποχή της εξέγερσης των Καπνεργατών, τον Μάη του 36, που αποτέλεσε σημείο καμπής για τις πολιτικές εξελίξεις, τις συλλήψεις αρκετών αριστερών και την επιβολή της δικτατορίας Μεταξά.
