Στο Διδυμότειχο μετέβη σήμερα το πρωί ο Περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης κ. Χρήστος Μέτιος προκειμένου να ενημερωθεί για την κατάσταση του Τεμένους Βαγιαζήτ μετά την πυρκαγιά που εκδηλώθηκε τα ξημερώματα στο εσωτερικό του.

Διαπιστώνοντας το μέγεθος της καταστροφής, ο Περιφερειάρχης υπογράμμισε πως το Τέμενος Βαγιαζήτ αποτελεί ένα οθωμανικό μνημείο εξαιρετικής σπουδαιότητας για ολόκληρη την περιοχή και διαβεβαίωσε πως η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης θα στηρίξει τις προσπάθειες του Υπουργείο Πολιτισμού για την πλήρη αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημείου διαθέτοντας πόρους από το Επιχειρησιακό της Πρόγραμμα, όπως άλλωστε έχει πράξει μέχρι σήμερα.

Στο Διδυμότειχο ο Χ. Μέτιος συνοδευόταν από τον Αντιπεριφερειάρχη Έβρου κ. Δημήτρη Πέτροβιτς και τον θεματικό Αντιπεριφερειάρχη Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας κ. Χρήστο Τερτσούδη.

Ο Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων για τη φωτιά

Το Τέμενος Βαγιαζήτ του Διδυμοτείχου αποτελεί ένα σημαντικότατο θρησκευτικό μνημείο για τη χώρα και τον πολιτισμό μας», δήλωσε ο υπουργός Παιδείας, Κώστας Γαβρόγλου.

«Η καταστροφή που υπέστη εξαιτίας πυρκαγιάς είναι ένα πλήγμα που μας λυπεί βαθύτατα. Για την πλήρη υποστήριξη του έργου του υπουργείου Πολιτισμού επικοινώνησα με τον Πρύτανη του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου καθηγητή Γ. Γκόλια, τον Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, καθηγητή Π. Μήτκα, και τον Κοσμήτορα της Πολυτεχνικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, καθηγητή Χρ. Καραγιάννη, ώστε να υποστηρίξουν τις πρωτοβουλίες και το έργο του υπουργείου Πολιτισμού. Για να μην αντιμετωπίσουμε στο μέλλον παρόμοιες καταστροφές είναι απαραίτητο να διερευνηθούν οι αιτίες που προκάλεσαν την πυρκαγιά σε ένα σημαντικότατο θρησκευτικό μνημείο που βρισκόταν σε διαδικασία αποκατάστασης» αναφέρει στην ανακοίνωσή του.

Μάλιστα, ο κ. Γαβρόγλου ανέφερε οτι ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων, Γ. Καλαντζής, επικοινώνησε με τον Τοποτηρητή Μουφτή Διδυμοτείχου κ. Χαμζά Οσμάν για να του εκφράσει την λύπη, τη συμπαράσταση και τη στήριξη του υπουργείου.

Δήλωση Νατάσας Γκαρά

Σε ανάρτησή της νωρίς το πρωί η Βουλευτής Έβρου του ΣΥΡΙΖΑ Νατάσα Γκαρά, σημείωσε:

“Μια φωτιά που παρασέρνει την ιστορία του τόπου μας, τον πολιτισμό, διαδρομές κ ροές ανθρώπων κ κοινοτήτων, προσπάθειες ετών αναστήλωσης, ανάδειξης και αξιοποίησης. Ένα μνημείο μοναδικό στη γη μας. Λύπη για το δυσάρεστο γεγονός. Με την ελπίδα να υπάρχει παράθυρο αποκαταστασης. Τεμενος Βαγιαζητ!” 

Δήλωση Μουφτή Διδυμοτείχου

Δήλωση έκανε και ο νέος Μουφτής Διδυμοτείχου Οσμάν Χαμζά, που χαρακτήρισε “θλιβερό  γεγονός για του μουσουλμάνους πιστούς και πλήγμα στην πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας” Μιλώντας στην Καθημερινή επεσήμανε: «Πήγα επιτόπου, μίλησα με τους υπεύθυνους αλλά κανείς δεν μπορεί να πει τίποτε μέχρις ότου βγει το πόρισμα της πυροσβεστική», είπε και πρόσθεσε: «Οι ζημιές είναι εκτεταμένες, κάηκε ολοσχερώς η στέγη, τα σιδερένια υποστυλώματα έλιωσαν απο τις υψηλές θερμοκρασίες. Αυτό το τέμενος δεν έχει μόνο ισχυρούς συμβολισμούς και τεράστια λατρευτική σημασία για τους μουσουλμάνους, αλλά αποτελέι και ένα σημαντικό πολιτιστικό μνημείο για τη χώρα μας, είναι το πρώτο ιστορικό τέμενος όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στα Βαλκάνια».

Ανακοίνωση της Μητρόπολης Διδυμοτείχου

Συγκλονισμένη η τοπική  κοινωνία είδε να παραδίδεται στις φλόγες τις μεταμεσονύκτιες ώρες ένα από τα πιο αξιόλογα μνημεία της πόλης του Διδυμοτείχου, το αρχαιότερο Τέμενος των Βαλκανίων. Με βαθειά θλίψη η χριστιανική μας κοινότητα εκφράζει τη συμπαράστασή της στους μουσουλμάνους συμπολίτες μας, που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της κοινωνίας μας και με τους οποίους συμβιώνουμε ειρηνικά και αρμονικά. Από τις πρώτες ενέργειες του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ. Δαμασκηνού ήταν να επισκεφθεί το μνημείο και να επικοινωνήσει με τον Τοποτηρητή Μουφτή Διδυμοτείχου κ. Οσμάν Χαμζά για να του εκφράσει τη συμπάθειά του. Τα μνημεία μας, αδιακρίτως χρήσεως και θρησκευτικού προσανατολισμού, είναι ανεκτίμητος πολιτιστικός θησαυρός ενός τόπου και κληρονομιά ολόκληρης της ανθρωπότητος.” αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Μητρόπολη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ: Τι ανέφερε το Υπ. Πολιτισμού

Στην καλλιτεχνική, αρχιτεκτονική και ιστορική αξία του τεμένους Βαγιαζήτ, αλλά και στη μέριμνα της πολιτείας για την αποκατάστασή του, αναφερόταν έγγραφο που είχε διαβιβαστεί στη Βουλή τον περασμένο Ιούλιο και δημοσιεύει σήμερα το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Το έγγραφο, το οποίο υπέγραφε ο τότε υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Αριστείδης Μπαλτάς, είχε διαβιβαστεί στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου. Το κόστος αποκατάστασης του τεμένους Βαγιαζήτ ήταν αντικείμενο πολλών ερωτήσεων βουλευτών, οι οποίοι κατά καιρούς καλούσαν τα συναρμόδια υπουργεία να ενημερώσουν τη Βουλή για το κόστος της αναστήλωσης αυτού του μοναδικού τεμένους.

“Το Μεγάλο Τέμενος του Διδυμοτείχου”

Το έγγραφο του κ. Μπαλτά, που διαβιβάστηκε στη Βουλή το 2016, επισημαίνει ότι “το Μεγάλο Τέμενος του Διδυμοτείχου ιδρύθηκε τον Μάρτιο-Απρίλιο του 1420, προς το τέλος της διακυβέρνησης του σουλτάνου Μεχμέτ Α’, του επονομαζόμενου Τσελεμπί, γιου του Βαγιαζίτ του Κεραυνού (Yildirim). Την ανέγερσή του, κατά την επιγραφή της δευτερεύουσας νοτιοδυτικής εισόδου, είχαν αναλάβει ο καδής του Διδυμοτείχου Σεγγίντ Αλή Εφέντη και οι γνωστοί από τη συμμετοχή τους στην ανέγερση σπουδαίων κτηρίων της εποχής, αρχιτέκτονες Ντογάν και Χατζή Ιβάζ. Το τέμενος στην επιγραφή της κύριας εισόδου προσδιορίζεται ως μεστζίτ (ευκτήριος οίκος), ενώ ο Εβλιγιά Τσελεμπί (1666) το χαρακτηρίζει ulu (μεγαλοπρεπή υπόστυλη αίθουσα”. Όπως τονίζεται στο έγγραφο, το Μεγάλο Τέμενος του Διδυμοτείχου “από την εποχή του Τσελεμπί είναι γνωστό και ως τέμενος Βαγιαζίτ, στοιχείο που οδήγησε στην αβάσιμη άποψη ότι άρχισε να χτίζεται επί Βαγιαζίτ Α’ (1389-1402)”.

“Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία από ξύλο στον κόσμο”

Όπως, επίσης, περιγράφεται “ιδρυμένο πάνω στον δρόμο που οδηγεί στην κύρια πύλη του κάστρου, περιστοιχιζόταν από κοινωφελή ιδρύματα. Με την πλατεία του, παρέμεινε μέχρι σήμερα το κέντρο γύρω από το οποίο αναπτύχθηκε η οικονομική και κοινωνική ζωή της πόλης. Κτισμένο με λιθοδομή, με σχεδόν τετραγωνική κάτοψη και με μιναρέ, το τέμενος επιστέφεται από μνημειώδη πυραμιδοειδή ξυλοστέγη, το μέγεθος και η ποιότητα της οποίας, μαζί με τις πρωτοποριακές για την εποχή τους τεχνικές λύσεις που χρησιμοποιήθηκαν, την καθιστούν ένα από τα σημαντικότερα μνημεία από ξύλο στον κόσμο”.

Ο κ. Μπαλτάς ενημέρωνε τη Βουλή ότι η υλοποίηση της συνολικής αποκατάστασης του τεμένους Βαγιαζίτ εντάχθηκε το 2011 στο πλαίσιο του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ), με σκοπό το μνημειακών διαστάσεων οικοδόμημα να ανακτήσει την προβληθείσα -ήδη από τέλη του 19ου αιώνα- μνημειακότητά του και να αποδοθεί ως επισκέψιμο στους πολίτες και τους επισκέπτες του ακριτικού Διδυμοτείχου, αλλά και στις επόμενες γενιές. Επίσης, αναφέρει ότι μετά την κατάργηση του ΤΔΠΕΑΕ τον Μάιο του 2013, η Διεύθυνση Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων ανέλαβε ως φορέας υλοποίησης το υποέργο 1 του έργου. Το υποέργο 1 “Πρόδρομες ενέργειες για την αποκατάσταση του τεμένους Βαγιαζήτ Διδυμοτείχου” περιελάμβανε προκαταρκτικές εργασίες προστασίας και ανάδειξης, στερεώσεις-αποκαταστάσεις και συντηρήσεις, εργασίες έρευνας-τεκμηρίωσης και πληροφόρησης, καθώς και έργα υποδομών και εξυπηρέτησης επισκεπτών και δαπανήθηκε το ποσό των 450.000 ευρώ. Το υποέργο εκτελέστηκε με αυτεπιστασία και έληξε στις 31-12-2015.

Παράλληλα, η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, ως φορέας υλοποίησης, ανέλαβε το υποέργο 2 “Εγκατάσταση εξωτερικού στεγάστρου προστασίας και εσωτερικών ικριωμάτων Τεμένους Βαγιαζήτ Διδυμοτείχου”, που περιελάμβανε αφενός την καθ’ ύψος συμπλήρωση των μεταλλικών ικριωμάτων στο εσωτερικού του μνημείου για την υποστήλωση των επικίνδυνων περιοχών της ξύλινης στέγης και την ασφαλή προσέγγιση για τον έλεγχό της στην άνω στάθμη, αφετέρου την εγκατάσταση εξωτερικού στεγάστρου προκειμένου να προστατευθεί η στέγη του μνημείου και να διευκολυνθεί τόσο η εκτέλεση των προκαταρκτικών-διερευνητικών εργασιών στην ανωδομή του μνημείου (υποέργο 1), όσο και η εκτέλεση των οριστικών αναστηλωτικών εργασιών στη στέγη και τον μιναρέ. Το υποέργο εκτελέστηκε από τη ΔΑΒΜΜ, με εργολαβία και έληξε στις 22-6-2016 με συμβατικό προϋπολογισμό 952.242,30 ευρώ.

Ο υπουργός ενημέρωνε τη Βουλή ότι εκκρεμούσε η ένταξη σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα του υποέργου “Αποκατάσταση Μιναρέ και στέγης τεμένους Βαγιαζήτ”, που αφορά την εκτέλεση των οριστικών αναστηλωτικών εργασιών στην στέγη και τον μιναρέ του μνημείου, δεδομένου ότι με την ολοκλήρωση του φυσικού αντικειμένου των δύο ανωτέρω υποέργων είναι εφικτή η προσέγγιση και η εκτέλεσή τους.

“Το υποέργο στοχεύει, μεταξύ άλλων, στην υποδειγματική αποκατάσταση της ξύλινης στέγης του μοναδικού σε είδος και μέγεθος αυτού μνημείου και παράλληλα στη διατήρηση σε μέγιστο βαθμό της αυθεντικότητάς του”, ανέφερε ο κ. Μπαλτάς και υπογράμμιζε: “Επίσης, με την αποκατάσταση του μιναρέ, θα αντιμετωπιστεί ριζικά, τόσο η αποφυγή οποιασδήποτε άλλης φθοράς της ξύλινης στέγης, όσο και η προστασία των διερχομένων, δεδομένου ότι το μνημείο βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της πόλης. Συνολικά οι εργασίες θα συμβάλλουν στη μορφολογική, αισθητική και λειτουργική αποκατάσταση του εξέχοντος αυτού μνημείου, ώστε να αποδοθεί στο κοινό με όλες τις δυνατότητες επισκεψιμότητας και αναγνωσιμότητας”.

Το κόστος

Ο κ. Μπαλτάς ενημέρωνε, εξάλλου, ότι η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, στο τεχνικό δελτίο του ΕΣΠΑ 2007-2013 είχε προτείνει την εκτέλεση του εν λόγω υποέργου με το σύστημα μελέτη-κατασκευή, με προϋπολογισμό 3.000.000 ευρώ.

Ισότιμη μεταχείριση

Οι αντιδράσεις που έχουν προκαλέσει, κατά καιρούς, σε ορισμένους βουλευτές δημοσιεύματα, σύμφωνα με τα οποία το κόστος της αποκατάστασης του Τεμένους Βαγιαζήτ θα άγγιζε τα 4 εκατομμύρια ευρώ, ανάγκασε τον Ιούλιο του 2016 τον κ. Μπαλτά να ξεκαθαρίσει τη θέση της κυβέρνησης. “Στην Ελλάδα, με τον πολυποίκιλο και ευρύτατο μνημειακό πλούτο από άποψη χρονολογική, πολιτισμική ή κοινωνική, το Ελληνικό Κράτος, διά του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, ως υπεύθυνο για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας, δυνάμει των διατάξεων του Ν. 3082/2002, αλλά και κινούμενο στο πλαίσιο των διεθνών συνθηκών προστασίας της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, επιφυλάσσει ισότιμη μεταχείριση σε όλα τα μνημεία που βρίσκονται εντός της ελληνικής επικράτειας”, τόνιζε ο υπουργός και σημείωνε: “Η αποκατάσταση του Τεμένους Βαγιαζήτ, πρώτου μουσουλμανικού Τεμένους σε ευρωπαϊκό έδαφος με ιδιαίτερη καλλιτεχνική και αρχιτεκτονική αξία, αποτελεί καθολικό αίτημα της τοπικής κοινωνίας του Διδυμοτείχου, αλλά και του Έβρου γενικότερα, καθώς αυτό βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της πόλης και προσελκύει το ενδιαφέρον των επισκεπτών της. Εξάλλου, θεωρούμε ότι η προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αφορά σε μεμονωμένα μνημεία, αλλά σε όλα τα μνημεία, ανεξάρτητα από το είδος και την προηγούμενη ή την υφιστάμενη λειτουργία τους”.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ